Các phương thức của String

1. Giới thiệu

String (chuỗi ký tự) là một trong những kiểu dữ liệu quan trọng nhất trong Python. Python cung cấp rất nhiều phương thức hữu ích để làm việc với string.

Lưu ý: String trong Python là immutable (không thể thay đổi). Tất cả các phương thức đều trả về string mới, không thay đổi string gốc.

2. Phương thức thay đổi chữ hoa/thường

2.1 - upper() - Chuyển thành CHỮ HOA

text = "Hello World"
result = text.upper()
print(result)  # "HELLO WORLD"
print(text)    # "Hello World" - không thay đổi

2.2 - lower() - Chuyển thành chữ thường

text = "Hello World"
result = text.lower()
print(result)  # "hello world"

2.3 - capitalize() - Viết hoa chữ cái đầu

text = "hello world"
result = text.capitalize()
print(result)  # "Hello world"

2.4 - title() - Viết hoa đầu mỗi từ

text = "hello world python"
result = text.title()
print(result)  # "Hello World Python"

2.5 - swapcase() - Đổi hoa <-> thường

text = "Hello World"
result = text.swapcase()
print(result)  # "hELLO wORLD"

3. Phương thức kiểm tra (trả về True/False)

3.1 - startswith() - Bắt đầu bằng...

text = "Python Programming"
print(text.startswith("Python"))  # True
print(text.startswith("Java"))    # False

3.2 - endswith() - Kết thúc bằng...

filename = "document.pdf"
print(filename.endswith(".pdf"))  # True
print(filename.endswith(".doc"))  # False

3.3 - isdigit() - Tất cả là chữ số

print("12345".isdigit())   # True
print("123a5".isdigit())   # False
print("".isdigit())        # False

3.4 - isalpha() - Tất cả là chữ cái

print("Hello".isalpha())   # True
print("Hello123".isalpha()) # False
print("Hello ".isalpha())  # False (có khoảng trắng)

3.5 - isalnum() - Chữ cái hoặc chữ số

print("Hello123".isalnum())  # True
print("Hello 123".isalnum()) # False (có khoảng trắng)

3.6 - isspace() - Tất cả là khoảng trắng

print("   ".isspace())  # True
print("  a ".isspace()) # False

3.7 - isupper() và islower()

print("HELLO".isupper())  # True
print("hello".islower())  # True
print("Hello".isupper())  # False

4. Phương thức tìm kiếm

4.1 - find() - Tìm vị trí đầu tiên

text = "Hello World"
position = text.find("World")
print(position)  # 6

# Không tìm thấy -> trả về -1
position = text.find("Python")
print(position)  # -1

4.2 - rfind() - Tìm vị trí cuối cùng

text = "hello hello hello"
print(text.find("hello"))   # 0 (đầu tiên)
print(text.rfind("hello"))  # 12 (cuối cùng)

4.3 - index() - Giống find() nhưng báo lỗi

text = "Hello World"
position = text.index("World")
print(position)  # 6

# Không tìm thấy -> LỖI!
# position = text.index("Python")  # ValueError

4.4 - count() - Đếm số lần xuất hiện

text = "hello hello world"
count = text.count("hello")
print(count)  # 2

5. Phương thức thay thế

5.1 - replace() - Thay thế chuỗi

text = "Hello World"
result = text.replace("World", "Python")
print(result)  # "Hello Python"

# Thay thế nhiều lần
text = "apple apple apple"
result = text.replace("apple", "orange")
print(result)  # "orange orange orange"

# Giới hạn số lần thay thế
result = text.replace("apple", "orange", 2)
print(result)  # "orange orange apple"

6. Phương thức tách và nối

6.1 - split() - Tách chuỗi thành list

# Tách theo khoảng trắng (mặc định)
text = "Hello World Python"
words = text.split()
print(words)  # ["Hello", "World", "Python"]

# Tách theo ký tự cụ thể
text = "apple,banana,orange"
fruits = text.split(",")
print(fruits)  # ["apple", "banana", "orange"]

# Giới hạn số lần tách
text = "a-b-c-d-e"
parts = text.split("-", 2)
print(parts)  # ["a", "b", "c-d-e"]

6.2 - join() - Nối list thành chuỗi

words = ["Hello", "World", "Python"]
result = " ".join(words)
print(result)  # "Hello World Python"

# Nối bằng dấu phẩy
fruits = ["apple", "banana", "orange"]
result = ", ".join(fruits)
print(result)  # "apple, banana, orange"

# Nối không có gì giữa các từ
letters = ["H", "e", "l", "l", "o"]
result = "".join(letters)
print(result)  # "Hello"

6.3 - splitlines() - Tách theo dòng

text = "Line 1\nLine 2\nLine 3"
lines = text.splitlines()
print(lines)  # ["Line 1", "Line 2", "Line 3"]

7. Phương thức loại bỏ khoảng trắng

7.1 - strip() - Xoá khoảng trắng hai đầu

text = "   Hello World   "
result = text.strip()
print(result)  # "Hello World"
print(f"'{result}'")  # 'Hello World'

7.2 - lstrip() - Xoá bên trái

text = "   Hello World   "
result = text.lstrip()
print(f"'{result}'")  # 'Hello World   '

7.3 - rstrip() - Xoá bên phải

text = "   Hello World   "
result = text.rstrip()
print(f"'{result}'")  # '   Hello World'

7.4 - Xoá ký tự cụ thể

text = "***Hello World***"
result = text.strip("*")
print(result)  # "Hello World"

url = "https://example.com/"
clean_url = url.rstrip("/")
print(clean_url)  # "https://example.com"

8. Phương thức căn chỉnh

8.1 - center() - Căn giữa

text = "Hello"
result = text.center(20)
print(f"'{result}'")  # '       Hello        '

# Với ký tự tùy chỉnh
result = text.center(20, "*")
print(result)  # "*******Hello********"

8.2 - ljust() - Căn trái

text = "Hello"
result = text.ljust(20, "-")
print(result)  # "Hello---------------"

8.3 - rjust() - Căn phải

text = "Hello"
result = text.rjust(20, "-")
print(result)  # "---------------Hello"

8.4 - zfill() - Thêm số 0 vào đầu

number = "42"
result = number.zfill(5)
print(result)  # "00042"

# Hữu ích cho format số
numbers = ["1", "10", "100"]
for num in numbers:
    print(num.zfill(5))
# 00001
# 00010
# 00100

9. Phương thức encode/decode

9.1 - encode() - Chuyển string thành bytes

text = "Hello"
encoded = text.encode("utf-8")
print(encoded)  # b'Hello'
print(type(encoded))  # <class 'bytes'>

9.2 - decode() - Chuyển bytes thành string

encoded = b'Hello'
text = encoded.decode("utf-8")
print(text)  # "Hello"
print(type(text))  # <class 'str'>

10. Các phương thức khác

10.1 - len() - Độ dài chuỗi

text = "Hello World"
length = len(text)
print(length)  # 11

10.2 - Truy cập ký tự theo index

text = "Hello"
print(text[0])   # "H"
print(text[-1])  # "o"
print(text[1:4]) # "ell"

10.3 - in - Kiểm tra chuỗi con

text = "Hello World"
print("World" in text)  # True
print("Python" in text) # False

10.4 - ord() và chr() - Chuyển đổi ký tự <-> mã ASCII

# Ký tự -> Mã ASCII
print(ord("A"))  # 65
print(ord("a"))  # 97

# Mã ASCII -> Ký tự
print(chr(65))  # "A"
print(chr(97))  # "a"

11. Bảng tổng hợp các phương thức

Thay đổi chữ hoa/thường

Phương thức	Chức năng	Ví dụ
upper()	Chữ HOA	"hello".upper() → "HELLO"
lower()	chữ thường	"HELLO".lower() → "hello"
capitalize()	Viết hoa đầu	"hello".capitalize() → "Hello"
title()	Viết hoa mỗi từ	"hello world".title() → "Hello World"
swapcase()	Đổi hoa/thường	"Hello".swapcase() → "hELLO"

Kiểm tra

Phương thức	Chức năng
startswith(x)	Bắt đầu bằng x
endswith(x)	Kết thúc bằng x
isdigit()	Tất cả là chữ số
isalpha()	Tất cả là chữ cái
isalnum()	Chữ cái hoặc số
isspace()	Tất cả là khoảng trắng
isupper()	Tất cả là chữ HOA
islower()	Tất cả là chữ thường

Tìm kiếm và thay thế

Phương thức	Chức năng
find(x)	Tìm vị trí đầu tiên của x
rfind(x)	Tìm vị trí cuối cùng của x
index(x)	Như find() nhưng báo lỗi
count(x)	Đếm số lần xuất hiện
replace(old, new)	Thay thế old bằng new

Tách và nối

Phương thức	Chức năng
split()	Tách thành list
join()	Nối list thành string
splitlines()	Tách theo dòng

Loại bỏ khoảng trắng

Phương thức	Chức năng
strip()	Xoá hai đầu
lstrip()	Xoá bên trái
rstrip()	Xoá bên phải

Căn chỉnh

Phương thức	Chức năng
center(n)	Căn giữa
ljust(n)	Căn trái
rjust(n)	Căn phải
zfill(n)	Thêm số 0 đầu

12. Ví dụ thực tế

Ví dụ 1: Validate email

def is_valid_email(email):
    email = email.strip().lower()
    if "@" not in email:
        return False
    if not email.endswith((".com", ".vn", ".net")):
        return False
    return True

print(is_valid_email("[e-mail]"))  # True
print(is_valid_email("invalid-email"))     # False

Ví dụ 2: Format tên

def format_name(name):
    # Loại bỏ khoảng trắng thừa và viết hoa đúng
    name = name.strip().title()
    # Loại bỏ khoảng trắng giữa các từ
    words = name.split()
    return " ".join(words)

print(format_name("  tuệ   nghi  "))  # "Tuệ Nghi"

Ví dụ 3: Parse CSV

csv_line = "Alice,25,Hanoi"
data = csv_line.split(",")
name, age, city = data
print(f"Name: {name}, Age: {age}, City: {city}")

Ví dụ 4: Validate số điện thoại

def is_valid_phone(phone):
    # Loại bỏ khoảng trắng và dấu -
    phone = phone.replace(" ", "").replace("-", "")
    # Kiểm tra tất cả là số và độ dài 10
    return phone.isdigit() and len(phone) == 10

print(is_valid_phone("0901-234-567"))  # True
print(is_valid_phone("090-123-45"))    # False

Ví dụ 5: Tạo slug cho URL

def create_slug(title):
    # Chuyển thành chữ thường
    slug = title.lower()
    # Thay khoảng trắng bằng dấu -
    slug = slug.replace(" ", "-")
    # Loại bỏ ký tự đặc biệt (đơn giản)
    allowed = "abcdefghijklmnopqrstuvwxyz0123456789-"
    slug = "".join(c for c in slug if c in allowed)
    return slug

print(create_slug("Hello World Python"))
# "hello-world-python"

Bài giảng trên YouTube

Cập nhật sau